فصل يكم : اثر معنوى حج عمل حج را نمىتوان با ساير مقررات دين مقايسه نمود ، چه براى بسيارى از عبادات مانند نماز و روزه و ذكر خداوند و مانند اينها از اعمال عبادتى اگرچه تأثير و نتيجه نيكو در روحيهء شخص دارد و ليكن آن اثر به هر اندازه كه باشد محدود به حد معينى است ، ولى عمل حج اگر از روى التفات و داراى اركان و شرايط مقرره باشد و به علت عدم توجه به حقيقت آن تباه نشود ، در روان انسان نيرويى پديد مىآورد كه تا زنده است در پنهان و آشكار نگهبان او خواهد بود و رازهاى خواسته شدهء او را با دقت رسيدگى مىكند ، و قاصد حج هنگامى كه مهيّا مىشود از خانه‌اش خارج شود ، اگر به مقصود خويش و رفعت شأن خود دانا باشد و آن را چنان كه سزاوار است دريابد و به نور الهى به آن نظر افكند و خواسته باشد آن راه را بر طبق هدايت و راهنمايى حضرت پروردگار طى نمايد ، دل او متوجه عالم ديگرى خواهد شد و از ظواهر ناپايدار به حقايقى